Direct naar paginainhoud

Gelijktijdig met de Omgevingswet gaat de Wet Kwaliteitsborging (WKB) in. Deze verandert de manier waarop toezicht gehouden wordt op de kwaliteit van gebouwen. De technische toets en toezicht gaan hoofdzakelijk van de gemeente over naar private partijen – zogenoemde Kwaliteitsborgers. Zij moeten gebruik maken van door het Rijk toegelaten kwaliteitssystemen. De gemeente controleert dan of de procedure goed is gevolgd. De gemeenste blijft wel toetsen op belangen van derden als welstand, gebruik en de omgevings(bouw)veiligheid. De WKB gaat in eerste instantie alleen gelden voor ‘eenvoudige bouwwerken’ gevolgklasse 1 en na een evaluatie op termijn ook voor grotere bouwwerken en monumenten. 

Waarom een nieuwe wet?

De bouwkwaliteit en -veiligheid is geregeld in het Bouwbesluit. De vergunningverlener – de gemeente -  heeft de wettelijke taak om in de vergunningaanvraag te toetsen of het geplande gebouw voldoet aan de eisen. Is de vergunning verleent, dan dient de gemeente te toetsen of er volgens vergunning wordt gebouwd en te handhaven indien dat niet gebeurt. 

In dit systeem zitten een aantal zwakke plekken: ten eerste is het zelden zo dat een gebouw in de praktijk precies zo wordt gebouwd als In de aanvraag voor een omgevingsvergunning voor het bouwen is aangevraagd. Er wordt toch een andere steen gebruikt of toch een ander constructietype gekozen. Deze wijzigingen worden niet altijd netjes gemeld. In de documentatie (de vergunning) is dan achteraf niet meer af te leiden hoe en waarmee het object is gebouwd. 

Ten tweede is de capaciteit voor toezicht en handhaving bij iedere gemeente beperkt. Er worden dan (politieke/ beleidsmatige) keuzes gemaakt om bijvoorbeeld op brandveiligheid en constructie wel te toetsen, maar minder op de overige hoofdstukken -zoals gezondheid - uit het bouwbesluit. En dan nog – het blijven overwegend steekproeven. De toegelaten instrumenten voor de kwaliteitsborger hebben een toets op alle van de hoofdstukken 2 t/m 6 van het bouwbesluit in zich.

Hoe verloopt het toezicht straks?

Het nieuwe stelsel organiseert een andere manier van toetsing en toezicht van de bouwkwaliteit. Volgens een (door de rijksoverheid vergund) toetsingsinstrument zal een onafhankelijk kwaliteitsborger (ingehuurd door de opdrachtgever) risicogestuurd toezicht houden op de bouw, volgens een door hem opgesteld borgingsplan. De gemeente controleert dan hoofdzakelijk nog óf dat gebeurt en legt vast dat het is gebeurd. Op basis van een risicoanalyse op het borgingsplan kan een gemeente wel besluiten informatie- en stopmomenten op te leggen om alsnog in eigen persoon te komen kijken wat er gebeurt. 

In het dossier van de gemeente komen het oplevercertificaat van de kwaliteitsborger en ‘as-build’ gegevens. Dit biedt mogelijkheden om de gebouwenvoorraad snel na te lopen na bijvoorbeeld een calamiteit elders (om te zien of er gebouwen zijn met eenzelfde constructie of geveltype). Ook biedt het mogelijkheden in het kader van circulair bouwen en slopen als je weet wat er in de gebouwen zit.

Wat verandert er voor mij als opdrachtgever?

Deze Wkb gaat in eerste instantie alleen gelden voor eenvoudige bouwwerken, Gevolgklasse 1. 

Voor opdrachtgevers van deze type bouwwerken wijzigt het volgende:

Mogelijk wordt het bouwwerk vanwege de Omgevingswet vergunningsvrij. In dat geval is alleen een ‘melding activiteit bouwen’ nodig - vier weken voor aanvang van het bouwwerk. 

Is het bouwwerk vergunningsplichtig en valt het onder gevolgklasse 1, dan geldt de nieuwe systematiek van de Wkb. In uw vergunningsaanvraag geeft u aan welke kwaliteitsborger u inschakelt en met welke kwaliteitsinstrument deze te werk gaat. Ook dient u het borgingsplan in dat uw kwaliteitsborger heeft opgesteld. De gemeente controleert of deze voldoen voor het geplande bouwwerk. Is de gemeente akkoord en zijn er ook geen bezwaren vanuit ruimtelijke ordening, welstand of andere zaken, dan wordt de vergunning verstrekt. 

Tijdens de bouw controleert de kwaliteitborger op de bouw of alles gaat volgens de bepalingen in het Bouwbesluit. Hij legt dit vast in een dossier.    

Is de bouw gereed, dan moet u als opdrachtgever het dossier van uw Kwaliteitsborger overleggen aan de gemeente. Die controleert of het dossier compleet is en klopt. Is dat het geval, dan geeft de gemeente het bouwwerk vrij voor ingebruikname. Deze gereedmelding moet de gemeente binnen 10 werkdagen na ontvankelijke ontvangst van het dossier doen.  

Let op: gelijktijdig met de Wkb veranderen ook bepalingen uit het Burgerlijk Wetboek. Deze wijzigingen gelden direct op alle bouwwerken. 

Wijzigingen op het Burgerlijk wetboek

Aansprakelijkheid na oplevering – art 7: 758, lid 4
Aanvulling van de waarschuwingsplicht – art 7:754, lid 2
Informatieplicht t.a.v. zekerheid/ verzekering van de aannemer – art 765a
Waarschuwingsplicht verlengd inhouden van het depot bij de notaris ( de 5%-regel)  art 7:768
Oplever- of consumentendossier art 7:757a 

Wat verandert dit voor mij als aannemer?

Deze wet gaat per 1 januari 2022 alleen nog gelden voor eenvoudige bouwwerken, Gevolgklasse 1. 

Voor aannemers van deze type bouwwerken wijzigt het volgende:

U krijgt te maken met een Kwaliteitsborger. Deze onafhankelijke partij wordt ingehuurd door de opdrachtgever. Hij zal volgens een plan controles uitvoeren op de bouw. 

Is de bouw gereed en uitgevoerd volgens de eisen? Dan doet de  opdrachtgever daar melding van bij de gemeente. Die controleert of alle documentatie van de kwaliteitsborger klopt en geeft het bouwwerk vrij. Deze vrijgave is ook een sein voor de notaris om eventueel achtergehouden bouwdepot/aanneemsom uit te keren.

Let op: gelijktijdig met de Wkb veranderen ook bepalingen uit het Burgerlijk Wetboek. Deze wijzigingen gelden direct op alle bouwwerken. 

Wijzigingen op het Burgerlijk wetboek

Aansprakelijkheid na oplevering – art 7: 758, lid 4
Aanvulling van de waarschuwingsplicht – art 7:754, lid 2
Informatieplicht t.a.v. zekerheid/ verzekering van de aannemer – art 765a
Waarschuwingsplicht verlengd inhouden van het depot bij de notaris ( de 5%-regel)  art 7:768
Oplever- of consumentendossier art 7:757a